Tarih, Yemek ve Kültür Kenti: "Bologna"

Ortaçağın görkemini hala koruyan nadir kentlerden birisi Bologna. Ama öyle zamanda donup kalmış bir yer de değil hani. Üniveriste yaşamı zamana yenilmemiş, politik kimliğini yetirmemiş, turist yığınlarına rağmen damak zevkinden ödün vermemişt. Kızıla çalan yapıları, ruhunu yitirmemiş insanları ve tüm Avrupa’yı cezbeden alışkanlıklarıyla her yıl milyonlarca insanı ağırlıyor bu kent. Akdeniz mutfağının kültürel mirası İtalya’nın hanesine yazılsa da İtalyan mutfağının başkenti olarak Bologna gösterilmekte. Şimdiden söylemeliyim yazı boyunca yemeklerden çokça bahsedeceğim. Karnı acıkan olursa mesuliyet kabul etmem, sorumluluk Bolonyalıların. Kentin banliyolarında ve hinderlandında geliştirip bottegalarında, mahzenlerinde ve pazarlarında satılan eşsiz lezzetlerini; Parmagiano’yu, Balsamico’yu ve Prosciutto’yu ağızlarının tadını bilen bu halka borçluyuz. Ah bir de “Boloneze” sosları var ki anlatmakla olmaz, gidip yerinde yemeli. Yemeklerine bayılıyoruz aman Bologna yemekten içmekten çok daha fazlası. Sanatın, kültürün ve özgür düşüncenin kenti. Bu ortamda pişen sanayinin de başkenti. Lamborghini’den Ducati’ye, Ferrari’den Maserati’ye bildiğiniz tüm İtalyan devleri Bologna’da ortaya çıkmıştı.

Piazzo Maggiore

Yemeklerine geçmeden önce kenti söyle bir turlayalım. Bolonyalıların kentlerine, mimaridaki baskın renk olan kırmızıdan dolayı “La Rossa” diyorlar. Kimisi ise bu eski niteleme yerine “La Dotta” demeyi daha uygun görüyor. Eğitimli anlamına gelen bu unvan ise Avrupa’nın en eski üniversitesine sahip olmalarından geliyor. Tren İstasyonu’ndan Maggiore Meydanı’na Indipendenza bulvarı üzerinden yürüyebilirsiniz. Yine de Piazzo Nettuno’ndan Üniversite’ye doğru yürümek Bologna’yı görmenin en güzel yolu. Yorulmazsanız San Domenico Basilikasına uğrayın, bu güzel yapıda Michelenagelo’ya ait küçücük heykelden yapılmış mumlukları görebilirsiniz. Güzel yol demişken yorulmak bilmeyen tüm seyyahlar gibi ben de sizi Portici di Bologna’ya davet ediyorum. Sevgilim eşim Özben’le birlikte buradaki saatlerimizi asla unutamam. UNESCO dünya mirası listesine giren bu “koridor” eşsiz güzellikte bir kaldırım. Aman tanrım bir kaldırım bu kadar mı güzel olur! Sırf buralarda yürümek için onlarca yolu tepmeye değer. Altmış kilometreyi geçen güzergahın tamamını tamamlayabileceğinizi düşünmeyin. Sadece bir küçük tadımlık alın yeter. Yetmez de.


Palazzo d'Accursio

 

İtalya’nın en eski ve en büyük meydanlarından birisi olan Piazza Maggiore başlı başına bir durak noktası zaten. Saat kulesine çıkmadan gelmeyin. Yarım kalan güzelliğiyle Vatikan’ı kıskandıran Basilica di San Petronio’yu ihmal etmeyin. Ortaçağ insanları haklıymış, gerçekten de çok güzel bir estetiği var. Vitrayları, duvar süslemeleri ve ustaların elinden çıkma yağlı boya tabloları bir yanda bir de bu Ortaçağ kilisesinin içinde Domenico Cassini tarafından 1655’te tasarlanmış bir meridyen çizgisi var. Keplerin varsayımsal yasalarını deneysel gerçeklere dönüştüren bu “güneş saati” kapalı bir mekandaki en büyük güneş saati olmak gibi bir unvanı da sahiptir. Yetmiş metreye yakın bu çizgi aslında bir meridyenin altı yüzbinde birine tekabül etmekteymiş. Böylesi bir hassasiyet gerçek bir matematik zekasının yansıması olsa gerek. Tavandaki küçük bir delikten süzülen güneş ışığının çizgi üzerindeki yansımasına bakarak tarihi ve saati anlamak mümkün olmaktaymış. Biz bulutlu bir günde olduğumuzdan ne yazık ki güneş saatini öğrenemedik. Kim bilir belki sizin şansınız yaver gider.


Modern İtalya'nın kurucusu Garibaldi
 

Bologna’nın ikiz kuleleri Asinelli ve Garisenda’yı ziyaret ettik. Hatta gölgesinde kısa bir mola verip, hızlıca bolonez makarna keyfi de yaptık. Zaten şehirdeyken sürekli makarna yemekten kilo almıştık. Tekrar Palazzo D'Accursio önündeki meydana doğru yürümeye başladık. Yağmur başlamış ve Bologna’nın meşhur kaldırımlarına sığındık. On dördüncü yüzyıldan bu yana kentin yönetildiği Palazzo D'Accursio’da günümüzde belediye hizmet etmeye devam ediyor. Hemen aşağıda ise Sala Borsa’da şehir arşivini tutan belediye kütüphanesini görebilirsiniz. Burası sadece kitaplara değil aynı zamanda sesli ve görüntülü dökumanlara da sahip bir arşiv. Belediyenin ve Kütüphanenin arka cephesine geçtiğinizde ise sizi muhteşem bir sürpriz bekliyor. Palazzo D'Accursio’nun iç cephesindeki kulelere Collezioni Comunali d’Arte yerleşmiş durumda. Ortaçağdan kalma binaya merdivenlerden tırmanarak çıkıyorsunuz ve eşsiz güzelelikteki bir koleksiyone erişebiliyorsunuz. 


Osteria dell'Orsa'a eşsiz bir menü:
Sol üstte Tagliatelle al Ragù (Kıymalı)
Sol ortada Tortellini in Brodo (Et Sulu)
Sağ altta Tortellini al Parmagiano (Peynirli)

Piazza Maggiore yakınlarındaki Quadrilatero’yu da ziyaret etmelisiniz. İtalya’nın en eski pazaryeri olan Quadrilatero’dan hiçbir şey almasanız dahi mortadella tadımı yaparsınız. İtalyanlar geleneksel makarna restoranlarına Trattoria adı veriyor. Bologna’da bir çokları mevcut. Gianni’yi çok beğendik. Osteria dell'Orsa’da ise brodo yemelisiniz. Gerçi brodo’yu nerede görseniz yemelisiniz, gerçekten eşsiz bir lezzet. Bologna elbette sadece peynirleri, makarnaları ve pizzalarıyla ünlü değil. Yanı sıra dondurmacıları ve tatlıcıları da denenmeli. Kentteki en iyi Tiramisù arayışı tam bir mücadele. Herkes kendisinin en iyisi olduğunu iddia ediyor. Biraz yürümeyi göze alırsanız Missbake’i tavsiye edebiiliriz. Küçücük bir dükkanda gösterişsiz sunumlarıyla bu kafede yediğimiz Tiramisù gerçekten güzeldi. İtalya’daki tüm dondurmacılar güzel elbette. Bugüne kadar önünden geçerken uğradığım her mekan beni boşa çıkarmadı diyebilirim. Ama özellikle bir yere gitmek gerekirse Cremeria Mascarella özellikle tercih edilmelidir. Üniversite öğrencilerine yemekçilerin ve kahvecilerin dolup taştığı Via Mascarella üzerinde gerçeken eşsiz bir gastronomik deneyim sunuyor. Mutlaka uğramalısınız. Bir de daha merkezi konumdaki Cremeria Scirocco var. Burası pek turistlerin uğramadığı bir yer ama siz görmezden gelmeyin, gerçekten dondurmaları bir başka seviyede. 


Santuario della Beata Vergine di San Luca
(Araçla çıkıp yürüyerek inmek tavsiye edilir.)

Karnımızı doyurduktan sonra kentin geçmişiyle daha yakından bir temas kurmaya hazırdık. Palazzo dell'Archiginnasio ve Teatro Anatomico özellikle ilk bulunmak istediğimiz yerdi. Aslında burası Ortaçağ’da Üniversite’nin kurulduğu ilk yerdi. Avrupa’nın dört bir yanından ruhban olmak için Bologna’ya gelen yüzlerce öğrenciye o yıllarda artık seküler eğitim de verilmeye başlanmış ve böylece de bugünkü bildiğimiz anlamda Üniversite de ortaya çıkmıştı. Buradaki Teatro Anatomico’da insan bedeni öğrencilerin öncilerin önünde masaya yatırılıyor ve tıbben inceleniyordu. O sınıftaki genç öğrencilerin ilk kez bir kadavraya baktığı anı hayal etmek dahi şaşırtmıştı bizleri. Dinin yasakladığı bir eylem, din adamları tarafından kurulan ve işletiile bir kurumda bilim aşkıyla topluca ifa ediliyordu. Bilim biraz da başkaldırmaktı. Hemen bir kaç adım ötedeki Museo Civico Archeologico ile Museo Civico Medievale de eşsiz koleksiyonlarıyla ilgi çekiciydi. Bir de tabi Pinacoteca Nazionale di Bologna var. Gerçekten de muhteşem bir koleksiyonu var, mutlaka görmelisiniz. Buradaki bir çok eser ortaçağda Bologna Ekolü olarak bilinen sanat akımının birer üyesiydi. 

 

Bologna’ya gelirken aklımda ne varsa bu kentte onu bulduğumu gönül rahatlığıyla söyleyebilirim. Olabildiğince karnımı doyurdum, görebildiğimce sanat eserini seyrettim, yeryüzünde eşi benzeri olmayan kent mimarisi örneklerini ziyaret ettim. Yüzlerce yıl boyunca Bolonyalıların kendi küçük yurtlarında meydana getirdikleri eşsiz değerleri deneyimleme imkanına sahip oldum. Bu kenti inşa edenler çevrelerindeki bereketli topraklardan akıp gelen zenginliği eşsiz bir estetikle işlemeyi bilmişlerdi. Kendilerine güzel evler, kiliseler, saraylar, okullar ve meydanlar inşa etmişlerdi. Bu evlerde ve mimari eserlerde çalışmayı ve üretmeyi de sürdürdüler. Kendilerine has fikirler geliştirdiler. Herkesten farklı olmayı bildiler. Bu bilinçleriyle hala ve hala insanları kendilerine çekmeyi başarıyorlar. Turist yığınları özenle inşa ettikleri Bologna’yı doldurmaya devam ediyor. Yarattıkları iş imkanlarıyla dünyanın dört bir köşesinden gelen göçmenlere iş yaratıyorlar. Üniversiteleri hala Avrupa’nın dört bir yanından öğrencilerle dolup taşıyor. Meydanlarında hala cesurca fikirler ifade edilebiliyor. Tattıklarımla, gördüklerimle, öğrendiklerimyle bayıldığım bu kentte ayrılırken memleketim için de aynı başarıları temenni ettim. Çok da yabancısı olmadığm bu insanlara imrenmiştim. Bizim de böyle olmamamız için hiçbir neden düşünemiyordum.


Doç. Dr. Selahattin Özkan












..











...










. 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder